Onderwijs
In 2023 heeft Hogeschool Viaa, in samenwerking met organisaties uit het werkveld, gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuwe Ad-opleiding Sociaal Werk. Samen met mbo Landstede en Menso Alting is het onderwijsprogramma voor de beoogde opleiding samengesteld. De inhoud en aanpak van het programma zijn zorgvuldig afgestemd op de behoeften binnen het werkveld, met een focus op aspecten zoals verpleegkundige handelingen en zingeving, die tot op heden onvoldoende belicht worden in bestaande programma's. Helaas heeft de CDHO negatief geadviseerd over de macrodoelmatigheidsaanvraag. De CDHO erkent dat de opleiding voorziet in een behoefte uit het werkveld, maar constateert dat er in deze regio al soortgelijk aanbod is voor globaal dezelfde doelgroep. Op dit moment bekijken we hoe we toch tegemoet kunnen komen aan de behoefte van het werkveld.
De projectgroep ‘Minoren’ is van start gegaan. De projectgroep heeft de opdracht om een minoren- aanbod voor Viaa te ontwerpen, dat past bij de visie op minoren en het gestelde kader. Binnen de academies is een analyse uitgevoerd op het aanbod van de huidige minoren. Hierin is onder andere gekeken of de minor toegankelijk is voor externe studenten en of de minor inhoudelijk geschikt zou zijn om als Interprofessioneel Werken te worden aangemerkt, aangezien dit past bij de profilering van Hogeschool Viaa. De komende tijd werkt de projectgroep een drietal scenario’s verder uit.
De werkgroep ICT & Onderwijsinnovatie heeft zich vooral gericht op het versterken van de docentprofessionalisering, is aangehaakt bij het landelijke programma Npuls en heeft ingezet op kennisontwikkeling rondom Artificial Intelligence (AI). Onderwerpen voor docentprofessionalisering waren o.a. AI, blended learning en studentmotivatie. In grote lijnen zal de werkgroep zich in 2024 richten op het vormgeven van docentprofessionalisering in SLIM-bijeenkomsten, het doorontwikkelen van het ‘samen leren’ in de professionele leergemeenschappen (PLG) en het borgen van de innovatiekracht voor onderwijs met ICT in een op te richten Center for Teaching and Learning. Verder zal er aandacht moeten blijven voor de ontwikkelingen van AI en de implicaties daarvan op onderwijs en toetsing. In 2025 gaat de werkgroep ICT & Onderwijsinnovatie op in het nieuw op te richten Center for Teaching and Learning. Een projectgroep is bezig om de inrichting van het Center for Teaching and Learning te ontwerpen en de subsidie-aanvraag in gang te zetten.
De brugmodule voor mbo-studenten is in 2023 van start gegaan. Studenten van de mbo-instellingen het Hoornbeeck College en Menso Alting hebben hieraan deelgenomen. Daarnaast waren ook nog diverse belangstellenden van andere mbo’s die zich aangemeld hebben via de website van Viaa. In 2024 gaat Viaa ook een aanbod creëren voor middelbare scholieren die zich willen oriënteren op mensgerichte beroepen.
Examencommissie
De examencommissie bestaat uit twee afzonderlijke kamers; de kamer OER en de kamer Toetsing en Kwaliteit. Beide kamers hebben zes leden, een ambtelijk secretaris en secretariële ondersteuning. De examencommissie wordt geleid door het dagelijks bestuur. In 2023 is het externe lid afgetreden, na een lange tijd van betrokkenheid bij Viaa, en is een nieuw extern lid geworven.
De examencommissie is betrokken bij het inrichten van 'Zaak' in Osiris. Na de zomer werd Zaak (binnen Osiris) in gebruik genomen om het proces van melden van een studiebeperking, het indienen van een klacht, en het aanvragen van vrijstellingen en extra kansen te stroomlijnen (andere functionaliteiten zullen volgen). Deze waardevolle tool versnelt en verheldert het proces voor alle partijen.
De examencommissie is begonnen met het beleggen van inloopspreekuren voor studenten. Deze momenten worden redelijk bezocht en zorgen ervoor dat studenten meteen aan de voorkant weten of het zin heeft om in de pen te klimmen.
In studiejaar 2023-2024 werkten we voor het eerst met examinator-registers voor alle opleidingen en voor de minoren. Dit zorgt enerzijds voor een veel eenvoudiger benoemingsproces, namelijk het publiceren van ondertekende registers. Ook zorgt het ervoor dat het voor iedereen te achterhalen is voor welke onderwijseenheden welke examinator is benoemd.
In 2023 werd in totaal 32 keer een melding gedaan bij de examencommissie van een vermoeden van fraude. Nadat in al deze gevallen het dagelijks bestuur de zaak had onderzocht en de student had gehoord, stelde de excie 28 keer fraude vast. Meestal betrof dit het zonder aanhalingstekens en verwijzing overnemen van tekst van medestudenten of van bronnen die op internet waren gevonden.
Een thema dat de examencommissie sterk heeft beziggehouden is het beschermen van toetsing tegen ongewenst gebruik van Artificial Intelligence (AI). Hierover ging ook een van onze ‘brede’ vergaderingen in juni 2023. Vanuit de borgingsrol ligt de focus van de examencommissie meer op het inperken van risico’s dan op het benutten van kansen. Een eerste actie die in mei 2023 is uitgezet, is het verspreiden onder examinatoren van een voorbeeld van een verbodsformulering voor het gebruik van AI.
De belangrijkste taak van de kamer Toetsing en Kwaliteit is het borgen van het eindniveau van de studenten in de verschillende opleidingen. Onderdeel daarvan is de screening van eindwerken, in 2023 betrof dat de eindwerken:
• van de opleiding Godsdienstleraar de onderwijseenheid Mijn Beroepsprofiel;
• van de opleiding Pabo de onderwijseenheid Praktijkonderzoek;
• van de opleiding Social Work de onderwijseenheid Mijn Beroepsprofiel;
• van de opleiding Theologie de onderwijseenheden Mijn Beroepsprofiel, Praktijk en Praktijkonderzoek.
De kamer Toetsing & Kwaliteit is ook in een adviserende rol betrokken bij de eindtoets van de voorgenomen (maar inmiddels helaas niet meer realiseerbare) Ad Social Work, bij wijzigingen in het toetsprogramma van verschillende routes van de propedeuse Verpleegkunde (zie § 3c) en bij de ontwerpfase van het nieuwe curriculum Pabo voltijd. In 2023-2024 is gekozen voor een andere werkwijze voor het benoemen van examinatoren, namelijk het aanleggen van examinator-registers. Daarbij is meer werk gemaakt van controle op BKE dan het jaar daarvoor.
In afstemming met de servicebureaus van de verschillende academies is een protocol archivering eindwerken opgesteld, dat ertoe moet bijdragen dat alle betrokkenen in het proces weten wat op welk moment hun taak in het archiveringsproces is, en wat zij moeten doen bij afwijkingen.
De kamer OER beoordeelt verzoeken van studenten. Vanwege de grote hoeveelheid verzoeken, heeft de kamer de werkwijze in 2023 veranderd; de ene week een ‘DB’ om eenvoudige zaken te behandelen, de andere week een reguliere vergadering om de complexere verzoeken af te handelen. Daarnaast is begonnen met het beleggen van inloopspreekuren voor studenten. Deze momenten worden redelijk goed bezocht en zorgen ervoor dat studenten meteen aan de voorkant weten of het zin heeft om in de pen te klimmen.
De functie ‘Zaak’ in Osiris zorgt ervoor dat het proces van aanvragen en al of niet toekennen van vrijstellingen soepeler verloopt. Er werd er in 2023 aan 112 studenten vrijstelling verleend. Daarbij ging het in 11 gevallen om een pakket aan ECTS-credits van 20 of meer.
De kamer OER heeft zich verder beziggehouden met het horen van studenten en adviseren over bindend studieadvies. Er zijn in totaal 38 negatieve studieadviezen afgegeven.
De kamer OER is verlegen geweest met verschillende fasen van het proces van inkomende en uitgaande studenten voor een minor. Er bleek onduidelijkheid over het proces te bestaan.
De examencommissie heeft zich gebogen over klachten over geluidsoverlast tijdens toetsing. Het bleek dat toetsafname soms gelijktijdig gepland was met relatief lawaaierige activiteiten zoals muziekexamen, open dag of vaccinatie. In deze situaties heeft de kamer OER besloten om extra toetskansen toe te kennen. Met relevante gremia (o.a. roosterkamer) zijn reeds afspraken gemaakt om dit soort situaties in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen.
Afgegeven getuigschriften in 2023
| Opleiding | Propedeusediploma | Ad-/ bachelor-/ master |
|---|---|---|
| DEP (AD) | nvt | nvt |
| GL | - | 3 |
| HBO-V | 111 | 179 |
| MIJ (ma) | nvt | 13 |
| Pabo | 137 | 122 |
| SW | 73 | 80 |
| Theologie | 11 | 16 |
| Totaal | 332 | 413 |
Educatieve Academie
Het jaar 2023 kenmerkt zich door de groei van het aantal activiteiten en de toename van het aantal studenten. Daarnaast stond de ontwikkeling van een betrokken en professioneel ‘team in verbinding’ centraal. De duidelijke aansturing van de Educatieve Academie werd steeds meer zichtbaar en werpt zijn vruchten af: een organisatie die steeds stabieler wordt, waarin de bedrijfsprocessen worden uitgelijnd en afgestemd en de kwaliteit beter wordt gemonitord, waar medewerkers werkplezier ervaren en de studenten de opleidingen hoog waarderen: twee top-opleidingen (zoals bleek uit de NSE) binnen de Educatieve Academie.
Naast de Pabo neemt de Ad DEP-opleiding een mooie plaats in binnen de Educatieve Academie. Het is een waardevolle aanvulling op ons onderwijsportfolio. Er wordt binnen deze Ad-opleiding samengewerkt met de andere partners uit de Campus Kind en Educatie. De opleiding voorziet in een behoefte en het aantal aanmeldingen voor cursusjaar 2023-2024 steeg fors.
Binnen het curriculum van de Ad is aandacht voor de diverse uitstroomprofielen (o.a. voorbereiding pabo). Het curriculum is in 2023 aangepast en de Ad-opleiding voorziet in een behoefte bij werkveld en studenten. De bekendheid met de opleiding en de beroepsmogelijkheden vraagt nog wel de nodige aandacht.
Met de komst van de Ad is het aantal inschrijvingen voor de pabo deeltijd-opleidingen afgenomen. De voltijd maakte een lichte groei door. Voor het komende jaar verwachten we een continuering van het aantal inschrijvingen.
In 2023 zijn door de groei veel nieuwe docenten gestart. Ondanks de tekorten in het onderwijs is het aanbod voor de vacatures bij Hogeschool Viaa ruim. Het effect van de jaarlijkse tweedaagse met het team in augustus is groot. Het zorgt voor afstemming, ontwikkeling en verbinding. De effecten van de coronacrisis waren nog altijd zichtbaar. Er wordt door medewerkers naar een nieuwe balans gezocht tussen het thuiswerken en het werken op de hogeschool, het laatste wordt gestimuleerd voor de verbinding en teamontwikkeling.
De werkwijze van de academie met een management team is verder geformaliseerd in de nieuwe organisatiestructuur van Viaa. Daarnaast heeft een uitbreiding plaatsgevonden, met een teamleider die zich specifiek richt op het curriculum. De directeur stuurt samen met de drie teamleiders de academie aan. Ieder MT-lid heeft een aantal aandachtsgebieden in diens portefeuille en is eerste aanspreekpunt voor een groep collega’s. Het model wordt door het team als waardevol ervaren en zorgt voor duidelijkheid.
Met de komst van een inzetplanner in april is er rust, inzicht en overzicht ontstaan voor wat betreft de taakverdeling en lesinzet van de docenten. Daardoor is communicatie en afstemming met de roosterkamer sterk verbeterd. Studenten merken deze verbetering en waarderen dat.
Binnen de ontwikkelingen die in 2023 plaatsvonden was het curriculumontwerp voor de pabo één van de grootste activiteiten. Door scholing en ontwikkeling is het team meegenomen en betrokken in dit traject. Nadat in 2022 de ontwerpprincipes waren vastgesteld, stond 2023 in het kader van het schrijven van leeruitkomsten. Bij het ontwikkelen van het curriculum vindt een intensieve samenwerking plaats met de werkveldpartners van onze Scope-scholen. De ontwikkeling en het schrijven van het nieuwe curriculum zal ook in 2024 nog veel aandacht vragen.
Het jaar 2023 stond ook in het teken van de voorlopersaanvragen voor de te vormen onderwijsregio’s. Het bestaande partnerschap Scope heeft een voorlopersaanvraag ingediend bij het ministerie van OC&W en deze is toegewezen. Viaa is ook actief in de Zwolse onderwijsregio, het vraagt blijvende afstemming om op de verschillende terreinen het gezamenlijke doel op een goede manier te blijven dienen. Naast de afstemming met de Zwolse onderwijsregio vond er ook veel afstemming en samenwerking plaats met de onderwijsregio’s waar Christelijke Hogeschool Ede en Driestar hogeschool in participeren.
De activiteiten die worden opgezet voor Viaa voor Professionals nemen toe en het werkveld weet ons steeds beter te vinden voor dienstverlening. Voor het komende jaar willen we dit onderdeel nog beter in de markt zetten. Er is een toename van docenten die als adviseur willen en kunnen worden ingezet.
Academie Health Care
Halverwege 2023 is de academie Health Care begonnen in de nieuwe structuur, hier is een tijd naartoe gewerkt. Vanaf 1 juli begon Klazien Dikkema als nieuwe directeur en ging de academie werken met vier teams met teamleiders. Met deze teamleiders, een nieuwe academiedirecteur, een nieuwe lector en de aanstelling van een onderwijskundig adviseur zijn alle functies binnen de academie vervuld. In juli werd een periode van anderhalf jaar onder leiding van een interim directeur succesvol afgesloten, die aan de hand van een grondige analyse samen met het team, invulling heeft gegeven aan de nieuwe structuur.
Er zijn vier teams gevormd rondom Propedeuse, Middenfase, Afstudeerfase en Post-initieel. De teams en teamleiders ontwikkelen zich, met als resultaat dat medewerkers zich gezien en gehoord voelen. Er is hard gewerkt aan een veilig werkklimaat waarin transparantie is op het gebied van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Wat betreft de taken is inzichtelijk geworden wat de taaklast van docenten is en hoe hierop gestuurd kan worden. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden steeds duidelijker, maar vragen nog een verdere duiding binnen de nieuwe teamindeling met teamleiders.
De bachelor verpleegkunde wordt aangeboden met drie voltijd-varianten, waaronder een verkorte en versnelde route, en een deeltijd-variant. Het studentenaantal is licht gegroeid, naar 841 studenten op de peildatum 1 oktober. In 2023 startten er 48 studenten aan de huisartsenopleidingen POH en PVH, dat is 18 meer dan in 2022. De cursus ouderenzorg had negen deelnemers, de cursussen zingeving en ethiek en persoonsgerichte zorg zijn dit jaar niet gestart.
De academie heeft de opdracht gekregen de personeelsomvang in lijn te brengen met de daarvoor gestelde normen, dit is gedeeltelijk gerealiseerd, met een huidige overschrijding van 1,3 fte. Monitoring van de verdeling van taaklast onder medewerkers heeft de aandacht teneinde overbelasting te voorkomen. Het verzuim binnen de academie is gedaald van ruim 10 % naar 7,3 %.
Het Traject Optimalisatie Processen kende halverwege 2023 enkele grondige aanpassingen, één project daarvan richt zich specifiek op de academie Health Care. De veelheid aan afspraken en regels in het onderwijs maken de uitvoering van de onderwijsondersteunende processen complex. Gekozen is voor een integrale projectaanpak vanuit onderwijs en ondersteuning.
In 2024 zal de projectgroep BN (Bachelor Nursing) 2030 starten met de ontwikkeling van het nieuwe curriculum BN2030, die in cursusjaar 2026/2027 zal ingaan. In 2024 zal ruim aandacht zijn voor visievorming en strategiebepaling van initiële, post-initiële opleidingen en overige commerciële activiteiten, vanuit de ambitie om onze impact te vergroten op werkveld en samenleving. Daarnaast zal het jaar in het teken staan van verdere optimalisering van de organisatie van het onderwijs, faciliteren van persoonlijke ontwikkeling van medewerkers en teamontwikkeling, sturen naar de fte-norm met een goede taaklastverdeling voor medewerkers en het evalueren en zo nodig aanpassen van structuurafspraken. In september 2024 wordt de nieuwe post-hbo opleiding Palliatieve Zorg aangeboden, die samen met Carend, centrum voor palliatieve zorg, is ontwikkeld.
Academie Social Work & Theologie
Voor de Academie Social Work & Theologie stond 2023 in het teken van verandering. Tegelijk met alle Viaa-brede veranderprocessen, veranderde ook binnen de academie veel: in maart vertrok academiedirecteur Marjon Welmers en per oktober startte de nieuwe directeur René Erwich.
Intussen werden in een werkgroep ‘herstructurering’ plannen voorbereid voor een nieuwe structuur van de academie. De werkgroep, gevormd door collega’s die samen een goede afspiegeling van de academie vormen, had als opdracht de richtingen te beschrijven t.a.v. teamvorming, uniformering van processen en het helder maken van communicatiestructuren. Parallel aan ontwikkelingen in de andere academies werd gezocht naar een logische nieuwe structuur passend bij de eigenheid van de academie. Ook voor de master Systemisch Werken met Jeugd werd binnen de nieuwe structuur een goede positie gezocht en uiteraard was de positionering van de twee bacheloropleidingen Social Work en Theologie een belangrijk onderwerp van gesprek.
Met de aanstelling van drie teamleiders en een procescoördinator van het servicebureau werd een deel van de nieuwe structuur al concreet. Samen met academiedirecteur en lector vormen zij vanaf september het nieuwe MT. De herstructureringswerkgroep kreeg van het MT een vervolgopdracht om verder te werken aan plannen voor o.a. teamvorming en communicatielijnen. Ook in de academiemomenten en op de bouwdagen is aandacht besteed aan het samen verder ontwikkelen van de nieuwe structuur en cultuur.
De werkgroep ICT & Onderwijsinnovatie heeft ingezet op (kennis)ontwikkeling rond ‘blended learning’; een aantal collega’s nam deel aan proeftuinen en ontwikkelden hun lessen hybride. Ook werd gewerkt aan verdere flexibilisering van het onderwijs, dat gebeurde met name in de verdere ontwikkeling van de nieuwe deeltijd SW en deeltijd Theologie. Er werd een werkgroep gestart voor een nadere verkenning van de mogelijkheden om de minoren Viaa-breed meer domeinoverstijgend te maken. Samen met de academie Health Care werd een nieuwe Ad op het snijvlak van zorg en welzijn ontwikkeld.De opleiding theologie bereidde zich voor op de accreditatie in februari 2024.
In de academie werden plannen uitgewerkt per kerngroep voor elk profiel om de ‘hotspots’ te versterken: plekken in het werkveld waar zich kansen voordeden voor zowel studentstages en docentstages als onderzoek en mogelijke dienstverlening. Belangrijke hotspots waren o.a. de Sociaal Wijkteams in Zwolle, Travers en Profila Zorg.
In januari 2023 startte een nieuwe periode van de Werkplaats Sociaal Domein (WSD) Regio Zwolle 2023 - 2026, vormgegeven vanuit het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken, samen met veel partners uit de regio en met betrokken docenten vanuit de eigen en andere academies. Ook een nieuw WSD-programma ‘Ondersteuning thuiswonende ouderen’ startte, in samenwerking met het lectoraat Zorg & Zingeving en Academie Health Care. Onderdeel van de werkplaats was de organisatie van drie werkplaatsevents van het lectoraat samen met de kerngroepen van de profielen Social Work, voor werkveld, docenten, studenten en alumni, beleidsmakers, wetenschappers en inwoners: op 9 maart 2023 het event ‘Een hoop activisme’, op 2 juni het event ‘Wegen tot herverbinden’ en op 6 december het event ‘Is vriendschap een illusie?’. Tenslotte waren we als Zwolle op 1 juni gastheer zijn van het zeer goed bezochte landelijk symposium van de Werkplaatsen Sociaal Domein, met als thema domeinoverstijgend samenwerken aan sociale kwaliteit.
In de komende periode wordt de interne structuur van de academie verder ingericht en krijgt verdere ontwikkeling van de curricula aandacht, verbonden aan het recente nieuwe sectorplan van de sector Hogere Sociale Studies (HSS) waar zowel theologie als social work onder vallen.
Praktijkgericht onderzoek
1.1 Strategie en visie
In het afgelopen jaar hebben de lectoraten zich toegelegd op zowel de versterking en vernieuwing van de beroepspraktijk, als op de bijdrage aan de actualiteit van de beroepsopleidingen. De lectoren hebben samen met het CvB samengewerkt aan het formuleren van de gezamenlijke ‘kleur’ van het praktijkgericht onderzoek op Viaa; dit gaat om het daadwerkelijk ‘zien’ van mensen, met oog voor de hele mens, waaronder sociale gemeenschappen en zingeving, dit proces werkt toe naar een duidelijk herkenbaar Viaa-verhaal.
De lectoraten werken ieder in grote regionale en landelijke samenwerkingsverbanden (o.a. diverse ‘werkplaatsen’) en werken daarin in toenemende mate samen.
In 2022 is een nieuw beleidsplan onderzoek opgesteld voor de komende zes jaar (2023 – 2028); hierin is nogmaals vastgesteld, net als in het beleidsplan 2018 – 2022, dat voor een stevige kennisfunctie een basisformatie van de lectoraten (incl. ondersteuning) beschikbaar gesteld wordt. Waar dit eerder een grotere investering betrof dan de daarvoor geoormerkte rijksbijdrage, is vanaf 2023 de geoormerkte rijksbijdrage dekkend voor de omvang van de basisformatie. In de beleidsnotitie is voorgesteld komende jaren verder te investeren in de kwaliteit van de lectoraten door het doorontwikkelen van HRM-beleid en loopbaanperspectief specifiek voor docent-onderzoekers in de lectoraten.
1.2 Onderzoek en thema's
| Thema | Draagt uw hogeschool bij aan dit thema? Zo ja op welke manier? | |
|---|---|---|
| Gezondheid en Welzijn | • • • • |
Gehele lectoraatsprogramma van de lectoraten Zorg & Zingeving; Gehele lectoraatsprogramma van lectoraat Centrum voor Samenlevingsvraagstukken; Onderzoeken van lectoraat Goede onderwijspraktijken naar samenwerking onderwijs en jeugdhulp; Werkplaats Sociaal Domein programma Ondersteuning Thuiswonende Ouderen door lectoraten Zorg & Zingeving en Centrum voor Samenlevingsvraagstukken. |
| Onderwijs en talentontwikkeling | • • • |
Gehele lectoraatsprogramma van lectoraat Goede Onderwijspraktijken; Onderzoeken van lectoraat Centrum voor Samenlevingsvraagstukken naar samenwerking onderwijs en jeugdhulp. Regionale Kenniswerkplaats Jeugd door Goede Onderwijspraktijken en Centrum voor Samenlevingsvraagstukken. |
| Veerkrachtige samenleving: in de wijk stad en regio | Vierjarig onderzoek ‘Samen in Beweging voor kwetsbare inwoners’ met 6 gemeenten en 2 GGD en Sportservice afgerond door Centrum voor Samenlevingsvraagstukken en Zorg & Zingeving. | |
| Sleuteltechnologieën en duurzame materialen | N.v.t. | |
| Gebouwde omgeving duurzaam en leefbaar | N.v.t. | |
| Duurzaam transport en intelligentie logistiek | N.v.t. | |
| Duurzame landbouw water en voedselvoorziening | N.v.t. | |
| Energietransitie en duurzaamheid | N.v.t. | |
| Kunst en de creatieve industrie | N.v.t. | |
| Ondernemen verantwoord en vernieuwend | N.v.t. | |
| Veiligheid | N.v.t. | |
| Toerisme en gastvrijheid | N.v.t. | |
| Anders namelijk …….. | De lectoraten werken vanuit het gedachtegoed van de SDG’s om bij te dragen aan een eerlijke wereld met aandacht voor de mens in zijn volle breedte in bijzonderheid de mens in kwetsbare omstandigheden. Het lectoraat GO neemt namens Hogeschool Viaa zitting in het netwerk brede vaardigheden (SDG/ IDG). |
| Lectoraat | Naam lector | Korte omschrijving lectoraat |
|---|---|---|
| Lectoraat Zorg & Zingeving | Bart Cusveller; per 1 oktober Aliza Damsma | Onderzoekt de bezieling van zorgvragers en zorgverleners |
| Centrum voor Samenlevingsvraagstukken | Marja Jager-Vreugdenhil | Vraagstukken in het sociaal domein over inclusie, welzijn als basis, systemisch werken met jeugd en verbindende gemeenschappen |
| Goede onderwijspraktijken | Ingrid Paalman-Dijkenga | Goed onderwijs, met specifieke aandacht voor de stem van de lerende in en om de schoolomgeving. |
1.3 Inkomsten
| Aard van de gerealiseerde inkomsten voor onderzoek van dit jaar | Gerealiseerde inkomsten in K€ |
|---|---|
| Inkomsten 1e geldstroom | 720 |
| Inkomsten 2e geldstroom | 420 |
| Inkomsten 3e geldstroom | 225 |
| Overige middelen voor onderzoek die niet vallen onder voornoemde categorieën* | |
| Totaal budget voor praktijkgericht onderzoek | 1.365 |
2.1 Integratie in het kennisecosysteem
Hogeschool Viaa is op dit moment niet verbonden aan een Centre of Expertise. Vanuit de strategische ambities wordt onderzocht op welke manier hier invulling aan gegeven kan worden.
Elk van de drie lectoraten is actief in regionale werkplaatsen / samenwerkingsverbanden:
- Centrum voor Samenlevingsvraagstukken en lectoraat Zorg & Zingeving geven vorm aan de Werkplaats Sociaal Domein Regio Zwolle 2023 - 2026; inclusief aanvullend programma WSD Ondersteuning Thuiswonende Ouderen 2023 – 2025;
- Lectoraat Zorg & Zingeving in Werkplaats Zingeving en Geestelijke Zorg
- Lectoraat Goede Onderwijs Onderwijspraktijken en Centrum voor Samenlevingsvraagstukken geven vorm aan Regionale Kenniswerkplaats Jeugd Noord Veluwe
- Centrum voor Samenlevingsvraagstukken geeft mede vorm aan Regionale Kenniswerkplaats Jeugd IJsselland
- Lectoraten Goede Onderwijspraktijken en Centrum voor Samenlevingsvraagstukken nemen deel aan Campus Kind & Educatie/Innovatiecluster Kind & Educatie in Zwolle
- Centrum voor Samenlevingsvraagstukken is partner in de Werkplaats Onbegrepen Gedrag i.o. voor de regio IJsselland
- Lectoraat Goede Onderwijspraktijken heeft een integrale samenwerking met Samen Opleiden Scope, deze scholen bevinden zich in de regio Zwolle en ver daarbuiten.
- Centrum voor Samenlevingsvraagstukken is partner in het programma Zorg & Veiligheid van Veiligheidsregio IJsselland.
Lopende samenwerkingen met (kennis)partners
• Samenwerking Werkplaatsen Sociaal Domein (verenigd in Associatie Werkplaatsen Sociaal Domein) met landelijke kennisinstellingen o.a. Movisie, Vilans, NJi, Divosa, VNG o.b.v. landelijk werkprogramma 2023 – 2026
• Samenwerkingsovereenkomst t.b.v. Regionale Kenniswerkplaats Jeugd Noord-Veluwe met Wageningen Universiteit en GGD NOG.
• Samenwerkingsovereenkomst Hogeschool Viaa met Universiteit voor Humanistiek.
• Samenwerkingsovereenkomst t.b.v. Focusproject met Rijksuniversiteit Groningen
• Samenwerkingsovereenkomst Goede Onderwijspraktijken met Radiantpartners, in totaal zeven andere hogescholen.
• Samenwerking met Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid, afdeling onderwijs.
Een aantal succesvolle samenwerkingsverbanden kan daarbij worden toegelicht:
o De langstlopende samenwerking betreft de Werkplaats Sociaal Domein Regio Zwolle (en voorloper Wmo-werkplaats) sinds 2014 is succesvol omdat de open netwerkstructuur veel ruimte biedt voor concrete onderzoeks- en ontwikkelprojecten rond vraagstukken op de werkvloer, en ontmoetingen van hogeschool met werkveld en ‘eindgebruikers’ cliënten en inwoners. Door de samenwerking op landelijk niveau in de Associatie Werkplaatsen Sociaal Domein met de landelijke kennisinstituten, VNG en VWS is zowel alle aandacht voor regionale en lokale vraagstukken als voor landelijke disseminatie en samenwerking aan de kennisbasis.
o Samenwerking in de RKJ’s (en voorganger AWTJ) sinds 2017 is succesvol omdat ook hier zowel de regionale inbedding als de landelijke uitwisseling via het ZonMW-programma ‘Wat werkt voor jeugd’ goed georganiseerd zijn.
o Samenwerking in het Innovatiecluster Kind en Educatie is succesvol omdat hierin gericht aandacht is voor interprofessionele samenwerking tussen domeinen (educatie, sociaal werk) en voor samenwerking tussen opleidingen (mbo en hbo) waaronder de doorstroom van mbo naar hbo; ook hier in nauwe samenwerking met de organisaties in de regio.
o Het lectoraat Goede Onderwijspraktijken heeft nauwe samenwerking met Scope. Binnen dit verband lopen diverse onderzoeken met leraren, leerlingen van de betreffende scholen en besturen en de docenten/ studenten van onze hogeschool.
o Met het NCJ loopt een samenwerking op het gebied van goed onderwijs creëren vanuit welbevinden van leerlingen. Hierbij is bijvoorbeeld vanuit de coalitie welbevinden een bijdrage geleverd aan onderwijskennis.nl/welbevinden.
Overige formele en duurzame samenwerkingsverbanden
• Platform Lectoren Sociaal Werk
• Platform Lectoren Palliatieve Zorg
• Regiegroep Landelijke kennis- en onderzoeksagenda Sociaal Werk
• Landelijk netwerk ontwikkeling PD-traject Zorg & Welzijn
• Netwerk Radiant lerarenopleidingen
• Velon netwerk
• Netwerk brede vaardigheden, die in gezamenlijkheid met diverse universiteiten en hogescholen verkenning verricht naar brede vaardigheden in het hoger onderwijs.
Lectorale redes of onderzoekscongressen
• 9 maart werkplaatsevent ‘Een hoop activisme’;
• 29 maart Conferentie ‘Onderwijs in een bewegende wereld’
• 1 juni landelijke werkplaatsenconferentie ‘Domeinoverstijgend werken aan sociale kwaliteit’
• 2 juni werkplaatsevent ‘Wegen tot herverbinden’
• 29 november Masterclass Goede Onderwijspraktijken
• 6 december werkplaatsevent ‘Is vriendschap een illusie?’
Online boekenkring: vier keer per jaar
Deelname aanvragen
| Totaal aantal gehonoreerde aanvragen waarbij uw hogeschool betrokken is als hoofdaanvrager | Totaal aantal gehonoreerde aanvragen waarbij uw hogeschool betrokken is als medeaanvrager | |
|---|---|---|
| Totaal aantal gehonoreerde aanvragen waarbij uw hogeschool betrokken is als hoofdaanvrager | ||
| Missiegedreven innovatie- en topsectorenbeleid | ||
| Nationale Wetenschaps Agenda | ||
| Groeifonds | ||
| Europese onderzoeksprogramma’s (o.a. Horizon, Interreg) | ||
| Andere aanvragen met kennispartners… | 3 | 8 |
Hogeschool Viaa is hoofdaanvrager bij de volgende aanvragen:
- Werkplaats Sociaal Domein (Min van VWS)
- WSD programma Ondersteuning Thuiswonende Ouderen (Min van VWS)
- SPRONG aanvraag naar waarden gedreven handelen in een context van diversiteit, hoofdaanvrager met Radiantpartners
Hogeschool Viaa is medeaanvrager bij de volgende aanvragen:
- Werkplaats Zingeving en Geestelijke Zorg (ZonMW)
- RKJ Noord-Veluwe (ZonMW)
- RKJ IJsselland (ZonMW)
- Project ‘Zorg en Veiligheid’ (ZonMW)
- Project RAP, onderzoek naar lerarentekorten (deelname in meerdere projecten).
- Project RIF, onderzoek naar interprofessionele leerteams kind en educatie (mbo/hbo).
- Samen vernieuwend opleiden, gezamenlijke aanvraag met Windesheim, Fontys, HvA en Agorascholen.
- Onderwijsplan (VWS)Positief Pionieren, in samenwerking met Onderwijscentrum de Twijn (Provincie Overijssel)
2.2 Kwantitatieve verduurzaming en uitbreiding
Personele inzet
| Categorie | Totaal aantal (N) | Totaal aantal fte’s gemiddeld op jaarsbasis |
|---|---|---|
| Lectoren | 3 | 1,8 |
| Onderzoekers en docent-onderzoekers | 27 | 10,1 |
| Aantal kandidaten professional doctorate (vanaf 2023) | - | - |
| Promovendi | 3 | 1,5 |
| Postdocs | 1 | 0,5 |
| Onderzoeks-ondersteuning | 2 | 1,4 |
| Totaal onderzoekspersoneel | 44 | 15 |
| Percentage lectoren met vaste aanstelling | Percentage lectoren met tijdelijk contract | |
| Aanstelling lectoren | 100 | 0 |
| Gemiddelde omvang aanstelling lector aan de hogeschool (in fte) | 0,6 | |
| Aantal lectoren met een dubbelaanstelling bij bedrijfsleven, universiteit of ander instituut | - |
In de beleidsnotitie Onderzoek op Viaa 2023 – 2028 is ter verduurzaming voor de lectoraten een basisformatie vastgesteld van per lectoraat een lector (0,6 fte) en drie docent-onderzoekers (ieder tenminste 0,4 fte). Uitbreiding van dit minimum is mogelijk voor elk lectoraat als zij voldoende (en voldoende duurzaam) tweede en derde geldstroom realiseren. In deze beleidsnotitie zijn tevens ambities geformuleerd voor versterking HRM en bedrijfsvoering lectoraten.
2.3 Kwalitatieve verduurzaming en uitbreiding
Kwaliteitszorg praktijkgericht onderzoek
| Naam gevisiteerde onderzoekseenheid | Beoordeling op de 4 standaarden | Eindbeoordeling | Samenvatting belangrijkste aanbevelingen of andere opmerkingen waar relevant |
|---|---|---|---|
| Midterm review voor alle drie de lectoraten | N.v.t. | N.v.t. | Aanscherpen gezamenlijke focus lectoraten (zwaartepuntvorming) |
Er heeft in 2023 geen visitatie plaatsgevonden, de midterm voor de drie lectoraten was in 2022, de volgende visitatie is gepland in 2025.
Voorbeelden van relevante bijdragen van het afgelopen jaar aan de verbinding tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt en voorbeelden van succesvolle bijdrage van praktijkgericht onderzoek aan het onderwijs:
- Voorbeeld Goede Onderwijspraktijken:
In het lectoraat hebben we samen vanuit de RAP-regeling gewerkt aan oplossingen ter voorkoming van een toename van het lerarentekort in onze regio. Dit betrof een samenwerking met hogeschool Windesheim, hogeschool KPZ, mbo Landstede en Deltion.
- In gezamenlijkheid met de gemeente Zwolle, twee scholen voor primair onderwijs en het bedrijfsleven deden we praktijkgericht onderzoek naar de versterking van het bedrijfsleven en onderwijs om tegemoet te kunnen komen aan een invulling voor de zogeheten vijfde schooldag.
- Vanuit het samenwerkingsverband Scope (scholengroep Hannah) voerden we met meer dan 300 kinderen en hun leraren onderzoek uit naar vraagstukken die spelen in de ruimte (zoals waar moet het afval naar toe? Etc.). Kinderen leren, samen met hun leraren, studenten, docenten van Hogeschool Viaa en experts te werken vanuit een onderzoekende en creatieve houding en kritisch denken.
- Voorbeeld Zorg & Zingeving: In het onderwijsplan (gesubsidieerd door VWS) heeft het lectoraat de lead in deelproject H waar voor alle initiële opleidingen in de domeinen zorg, welzijn en geneeskunde van niveau 3 t/m 8 eindkwalificaties Zingeving zijn ontwikkeld, samen met de beroepspraktijk en onderwijsexperts uit de verschillende domeinen. Deze eindkwalificaties zijn van groot belang, want het is de eerste stap naar het expliciet ruimte maken in curricula voor onderwijs gericht op zingeving.
- Voorbeeld Centrum voor Samenlevingsvraagstukken: jaarlijkse organisatie van drie academielunches met docenten voor uitwisseling van onderzoeksplannen en -opbrengsten en bespreken implicaties ervan voor de opleidingen. In 2023 werd gesproken over het project Zorg & Veiligheid en de positionering van sociaal werk t.o.v. beroepenstructuur psychologen. Deze lunches zijn laagdrempelig, worden goed bezocht en naar aanleiding van de lunches worden nieuwe afspraken voor vervolg gemaakt, bijvoorbeeld concrete bijstelling lessen of curriculum.
- Alle onderzoeken van het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken worden met en voor het werkveld (sociaal werk) uitgevoerd. Dit is soms gericht op innovatie, soms op professionalisering, of een combinatie ervan, drie voorbeelden:
o In de Traversacademie worden professionals, die vanuit verschillende richtingen komen, bijgeschoold voor hun specifieke rol als buurt- of welzijnswerker bij Travers.
o In de werkateliers voor Sociale Wijk Teams worden professionals geoefend in het hanteren van een systemische basisattitude, van waaruit zij ieder en als team werken.
o Het lectoraat faciliteert een interprofessioneel leernetwerk rond complexe scheidingen, inclusief verdiepende werkateliers gericht op het ontwikkelen van een werkwijze en triage-instrument van het relatie- en scheidingsteam.
Functiehuis
In het kader van doorontwikkeling van het functiehuis zijn de onderscheidende beschrijvingen in schalen 11 en 12 m.b.t. onderzoeksfuncties duidelijker geformuleerd.
Daarnaast is er door de lectoren een notitie opgesteld over de positie ‘programmalijncoördinator’ binnen het lectoraat en een verkenning naar de mogelijkheid voor associate lectoren.
Diversiteit en inclusie binnen onderzoek
Er zijn geen activiteiten ondernomen die specifiek gericht zijn op het stimuleren van diversiteit en inclusie van het onderzoekspersoneel.
Professionaliseringsactiviteiten personeel
Drie gezamenlijke kenniskringbijeenkomsten voor onderlinge uitwisseling over onderzoeksinhoud en aanpak. Dit jaar onder meer besteed aan onderlinge uitwisseling over diverse onderzoeken van docent-onderzoekers; gesprek over gezamenlijkheid en focus van de drie lectoraten; en gesprek over het normatieve karakter van mensgericht en dus relationeel onderzoek.
Open Science activiteiten
- Applicatie ResearchDrive in gebruik genomen (pilotfase) voor veilige dataopslag- en uitwisseling.
- Format voor datamanagementplan ontwikkeld
- Publicatiebeleid zoals eerder vastgesteld gehandhaafd (in principe worden alle rapportages op onze website gedeeld onder creative common licentie).
Onderzoeksinformatiesysteem
Onderzoeksbestanden worden op beveiligde Sharepoint-pagina’s opgeslagen of op het platform ResearchDrive. Dit wordt beschreven in een datamanagementplan.
Aanwezigheid datamanagementsystemen
Voor elk project wordt een datamanagementplan ingevuld in een daartoe opgesteld formulier in Enalyzer.
Medezeggenschap onderzoek binnen de instelling en/of onderzoekers betrekken bij strategie en beleidsvorming
Eenmaal overleg tussen lectoren en directeurenoverleg; zes-wekelijks overleg tussen coördinerend lector en CvB; geen directe betrokkenheid van onderzoekers bij beleidsvorming.
Kwaliteitszorg
Hogeschool Viaa staat bekend om zijn kwalitatief goede opleidingen en tevreden studenten. In de Keuzegids hbo 2024 is Hogeschool Viaa opnieuw uitgeroepen tot de beste middelgrote hogeschool van Nederland. De opleidingen pabo, hbo-v en Social Work kregen weer het predicaat ‘Topopleiding’ en ook de nieuwe Ad Didactisch Educatief Professional mag zich Topopleiding noemen. De opleidingen Theologie en Godsdienstleraar en de masteropleiding Systemisch werken met Jeugd (SWJ) zijn overigens niet in de Keuzegids beoordeeld, vanwege het geringe aantal studenten.
Bij Viaa is de kwaliteit van het onderwijs primair de verantwoordelijkheid van docenten en docententeams. Alle academies hebben een kwaliteitscommissie ingericht, die het multi-perspectieve gesprek over de kwaliteit van de verschillende ‘lagen’ van het onderwijs probeert te bevorderen. Ook stimuleren deze commissies dat uitkomsten van deze gesprekken leiden tot verbeteracties. Hogeschoolbreed is er een kwaliteitscontroller die op centraal niveau aandacht voor onderwijskwaliteit probeert te genereren en centraal en decentraal adviseert over de manier waarop aan kwaliteit wordt gewerkt.
Het doel is om als Hogeschool Viaa onderwijs van zo goed mogelijke kwaliteit te bieden. Daarvoor is gesprek en afstemming met allerlei betrokkenen nodig (collega’s, studenten, peers, alumni, experts, etc.). De ambities zijn om het voeren van de kwaliteitsdialogen beter te verankeren in de academies en de kwaliteitscultuur te versterken. Voor het laatste is momenteel vooral het werken vanuit een gedragen en gedeelde visie in de opleidingen van belang: het doorgaande en gefaciliteerde gesprek daarover, de verwoording en verbeelding daarvan in documenten en de vertaling ervan naar onderwijsinhoud en -vormgeving is een belangrijke ambitie.
Intern gaan steeds meer opleidingen over op het mondeling evalueren met studenten (in plaats van het afnemen van digitale vragenlijsten). Wat betreft de rol van de kwaliteitscommissies: het is de wens deze te verbreden, te verhelderen en hogeschoolbreed verder te uniformeren.
Veel zal afhangen van het al dan niet worden verplicht tot instellingsbrede kwaliteitstoetsen, in het kader van de instellingsaccreditatie. Als dat het geval is zal Viaa haar kwaliteitssystematiek gaan uitwerken naar andere aspecten van het functioneren van de instelling. Als dat niet het geval is gaan we door op de ingeslagen weg van het verder implementeren van onze systematiek van het dialogisch werken aan onderwijskwaliteit.
Internationalisering
Hogeschool Viaa wil bezielde professionals opleiden. Viaa gelooft dat studenten die interculturele competenties hebben verworven, betere professionals worden. Omgang met de toenemende diversiteit in de samenleving is een belangrijke vaardigheid, zeker in de mensgerichte beroepen waarvoor Viaa opleidt. Internationalisering was ook in 2023 een belangrijk middel dat naar interculturele vaardigheden heeft geleid.
Van eind januari tot eind mei mocht Viaa 25 internationale studenten ontvangen op ons Engelstalige semester ‘Exchange’. In maart organiseerde Viaa een week voor haar internationale partnernetwerk en in juni was Viaa medeorganisator van een internationale conferentie, samen met De Verre Naasten en de Theologische Universiteit Utrecht. Verder mochten we delegaties ontvangen uit onder andere Indonesië, India, Senegal, de Verenigde Staten, Canada, Duitsland en Zweden. Inkomende mobiliteit geeft kansen voor Viaa studenten op uitwisseling met andere culturen.
In 2023 hebben studenten gebruik gemaakt van de mogelijkheid om in het buitenland stage te lopen of vakken te volgen. Wat betreft stages, studies en minoren in het buitenland zijn 62 studenten voor een periode van 12 tot 20 weken in het buitenland geweest. Een aantal van ruim 180 studenten is op studiereis geweest. Tenslotte zijn 58 docenten van Viaa in het kader van internationalisering op bezoek geweest bij buitenlandse instellingen voor hoger onderwijs alsook bij stage-instellingen of als begeleider op een studiereis.
Internationalisation@home (I@H) is voor Viaa een prioriteit, omdat het de potentie heeft grotere groepen van studenten te bereiken, zonder dat hiervoor reisbewegingen hoeven te worden gemaakt. Een voorbeeld van I@H in 2023 is de digitale uitwisseling met Emmanual Hospital Association in India, waarbij Viaa-studenten van Social Work online gekoppeld werden aan Indiase studenten. Ook is gewerkt aan virtuele samenwerking tussen de CEU Cardenal Herrera University in Valencia, VID Specialized University in Oslo en Hogeschool Viaa. Misschien wel de belangrijkste vorm van I@H is de aandacht die Viaa heeft voor interculturele competenties en wereldburgerschap in het eigen curriculum van de diverse opleidingen.
Het International Office had in 2023 een aantal belangrijke prioriteiten. Allereerst is het veiligheidsbeleid opnieuw tegen het licht gehouden en geactualiseerd. Vervolgens is gekeken naar het beleid rondom het relatiebeheer. Het doel is om in de komende jaren verder te werken aan strategische partnerschappen, met een aantal gelijkgestemde internationale partners. Ook werd het reisbeleid nog eens onder de loep genomen. Tenslotte is er gekeken naar de vraag hoe Viaa de component Internationalisation@home kan vergroten.
